به گزارش «ویکی سینما»، سینمای 1404، سال بسیار سختی را پشت سر گذراند. سالی که علاوه بر اتفاقهای ناگوار اجتماعی و اقتصادی، برخی سوءمدیریتها سبب شد تا سینمای ایران طی 11 ماه، یک سقوط آزاد محض را شاهد باشد و حداقل 1000 میلیارد تومان، کمتر از آنچه تصور میشد، بفروشد.
در 11 ماه امسال یعنی از اول فروردین تا اول اسفند، سینما با کاهش 32 درصدی مخاطب بهنسبت مدت زمان سال گذشته مواجه بود. به بیان راحتتر، از هر 3 مخاطب سال گذشته، 1 نفر امسال به سینما نیامد تا سینمای 1404، با کاهش 10 میلیون و 508 نفری به نسبت سال قبل مواجه باشد.
سینمای 1404 کجای راه را اشتباه رفت؟
تیتروار بخواهیم عنوان کنیم بسته نوروزی 1404، بسته هوشمندانهای نبود. تلاقی عیدفطر با نوروز سبب شد تا عملا نتوان بسته جدیدی برای این بازه مهم تعریف کرد و درواقع، 2 خاستگاه طلایی سالانه سینمای ایران برای امسال و البته سال آینده، به 1 بازه تقلیل یافت.
در ادامه، جنگ 12 روزه خللی در رشد مخاطب ایجاد کرد. سکته بعدی اکران امسال، همزمانی 2 سرمایه سینمای اجتماعی بهصورت همزمان بود. همزمانی اکران «پیرپسر» و «زن و بچه» که میتوانست طی 2 بازه متفاوت، قطبهای استقبال مخاطب باشد به سرشکن شدن فرآیند استقبال از این 2 فیلم مهم گونه اجتماعی امسال سینماها منجر شد.
فارغ از این 2 فیلم مهم، سینما برای ماههای محرم و صفر، برنامه هوشمندانهای خرج نکرد تا این بازه طلایی که با تابستان (که یکی از بهترین فصلهای اکران است) کارکرد چندان بالایی در گیشه امسال نداشته باشد. بعد از پایان ماه صفر نیز بسته قدرتمندی رونمایی نشد تا پرونده ششماهه امسال، با یک بیکفایتی عجیب به پایان برسد.
با شروع پائیز و تغییر الگوریتم زندگی خانوادهها، فیلمهای میانمایهای به روی پرده رفت که شوک چندانی به گیشه وارد نکرد. آذرماه که همواره یکی از بهترین ماههای سینمایی است نیز خالی از انتخاب یک اثر پرمخاطب شد. در ایام آغاز ناآرامیها و اوج آن نیز سینماها بهمانند ایام کرونا، عملکرد درخشانی نداشت و ترجیح داد تا با همان آثار قدیمی و کممخاطب، به فعالیت کجدارومریز خود ادامه دهد.
در ایام جشنواره نیز فیلمهای چندماه بر روی پرده مانده، جولان دادند. تصور بر این بود که با این پوسیدگی ناوگان اکران، انتخابهایی هوشمندانه در قالب اکران رمضان از نخستین چهارشنبه بعد از پایان جشنواره به روی پرده بروند که این مهم هم محقق نشد تا سینمای ایران با وجود برخورداری از فیلمهای پرمخاطب، یک وضعیت زیرنرمال را تجربه کند که طی آن، این سینما تا اینجا حتی نتوانسته علیرغم افزایش 25درصدی قیمت بلیت، گیشه سال گذشته خود را تکرار کند.
بزنگاههای قابلبررسی سینمای 1404
این سیر تطور سینما در سال 1404 اما حاوی چند نکته دیگر نیز است:
1.سینمای 1404 تنها در 2 ماه به نسبت سال گذشته، شاهد رشد مخاطب بود. یک بار در فروردین که رشد 2 درصدی را به خود دید. این مهم به این دلیل بود که در فروردین 1403، سینماها چند روز برای شبهای قدر تعطیل بودند و این تعطیلیها در فروردین امسال وجود نداشت.
ماه بعدی نیز شهریور است که سینما توانست با رشد 3 درصدی مخاطب همراه باشد. علت این اتفاق نیز آن است که در شهریور 1403 سینماها برای بیش از 1 روز به علت اربعین تعطیل بودند و تعطیلیهای شهادت انتهای ماه صفر نیز با روزهای پایانی هفته تلاقی یافته بود. درحالیکه برای امسال، تعطیلی اربعین به شهریور تلاقی پیدا نکرد و دیگر تعطیلات نیز به اوایل هفته رسید.
بنابراین همین 2 ماه امسال که رشد خفیف 2 و 3 درصدی مخاطب را بهنسبت سال گذشته داشت، برگرفته از نبود تعطیلات مناسبتی رقم خورد و هوشمندی و درایت تصمیمگیری پشت آن نهفته نبود.
2.اتفاقی که سبب شد تا مدیریت سینمایی کشور، امسال کمی دیر متوجه بحران مخاطب شود، نمایش «پیرپسر» بود. 2 روز پس از اکران این فیلم، جنگ 12 روزه آغاز شد و چون این فیلم، پشتوانه مردمی بالایی داشت، اجازه نداد تا سینماها، طی یک زیست نرمال، یک سقوطآزاد محض را تجربه کنند.
مسئولان سینمایی باید همان زمان متوجه میشدند که آمارهای نزدیک به نرمال مخاطبان، متعلق به سونامی «پیرپسر» است و دیگر فیلمها وضعیت بغرنجی دارند. درواقع «پیرپسر» صورت سینما را با سیلی سرخ نگهداشت و این دست چدنی که امروز از آن دستکش مخملی اکران ششماهه نخست بیرون زده، درنتیجه عدمتفسیر درست از کاهش معنادار مخاطب طی فصول مختلف امسال است.
اگر مدیریت سینمایی کشور در همان زمان متوجه این بحران میشد احتمال اینکه ورق برای ششماه دوم امسال، بهنسبت وضعیت رقمخورده، برگردد، بسیار بیشتر بود.
3.طی 8 ماه ابتدایی امسال، شدیدترین آمار ریزش ماهیانه سینمای ایران بهنسبت سال گذشته، 50 درصد بود که متعلق به خردادماه و به دلیل نابسمانی 9 روز انتهایی این ماه در اثر جنگ بود اما این روند از آذرماه و با شروع ناآرامیها، به رقمهای عجیب و غریبی رسید تا جایی که سینماها در آذر امسال، 54/5 درصد، در دی 64/5 و در بهمن 59/5 درصد کاهش مخاطب به نسبت مدت زمان مشابه سال گذشته را تجربه کردند.
توپ سینمای 1405 در دست تصمیمگیران است: پیشرفت یا عقبگرد؟
این کاهش شدید مخاطب که اثرات بسیاری بر راندمان سالیانه گذاشته، فارغ از التهابات اجتماعی و حتی اقتصادی، نشاتگرفته از نبود یک برنامهریزی مدون و درست برای این ایام است. سینماها در این رویدادها، تنها یک راهکار دارند و آن، «تعطیلی» است حال آنکه با این تعطیلی علاوه بر زیاندهی بالای فیلمهای روی پرده، فعالان و کارکنان سینماها، سرانه نشاط اجتماعی نیز همپای این ناآرامیها، ضریب تنزل بیشتری گرفته و روحیه مردم را بهمراتب بدتر میکند.
امروز، چهارمین روز ماه رمضان است و هنوز خبری از فیلمهای جدید نیست. ناوگان اکران کشور این روزها در دست آثاری است که جدیدترینشان 47 روز پیش به روی پرده رفتند و هنوز فیلمهایی هستند که 138، 132، 124 و 117 روز از نمایش آنها میگذرد و همچنان هم بلیتفروشی دارند.
سینمای 1405 اگر بخواهد با این دستفرمان ادامه دهد، قطعا به همین حدود 23 میلیون مخاطب نیز نخواهد رسید چرا که چشمانداز کلی نشان میدهد فیلمهای اجتماعی مانند «پیرپسر» و «زن و بچه» که بتوانند مخاطب میلیونی داشته باشند، نمود چنانی نخواهند داشت. از طرفی سرمایههای کمدی نیز با همین مدل تصمیمگیری، به فیلمسوزی و سرشکن شدن فروش منجر خواهند شد و درنتیجه، این عقبگرد پساکرونایی که امسال برای نخستینبار مشاهده شده برای سال آینده با شدت بیشتری تکرار خواهد شد.
نگرانی بیشتر از این بابت است که این شکل مدیریت در پشت تصمیمهایی چون اعمال شناورسازی بلیت پنهان شده و چندان به چشم مدیریت نیاید. وقتی شکل تصمیمگیری، عاری از هوشمندی مقتضی بر زمان خاص باشد، راهکارهایی چون «شناورسازی بلیت» (که باید سالیان پیش اتفاق میافتاد) و «افزایش روزهای نیمبها» نیز نخواهد توانست کمکی به رشد مخاطب کرده و این لابیرنت را که میرفت با وجود ارزانی وحشتناک قیمت بلیت، به اصل فرهنگی خانوادهها تبدیل شود را با پیچیدگی بیشتری مواجه خواهد کرد.
